ความละเอียดกับความแม่นยำ ไม่ใช่อย่างเดียวกัน
ความละเอียด (Resolution) คือค่าที่เล็กที่สุดที่เครื่องมืออ่านได้ เช่น 0.01 มม. ส่วนความแม่นยำ (Accuracy) คือค่าที่อ่านได้ใกล้ค่าจริงแค่ไหน เวอร์เนียดิจิตอลที่อ่านได้ 0.01 มม. ไม่ได้แปลว่าวัดได้แม่นถึง 0.01 มม. เสมอไป ให้ดูค่าความคลาดเคลื่อนที่ผู้ผลิตระบุ
หลักเลือกง่ายๆ คือเครื่องมือควรอ่านได้ละเอียดราว 1 ใน 10 ของช่วงที่ยอมให้คลาดเคลื่อน (Tolerance) เช่น ชิ้นงานยอมให้คลาดเคลื่อนรวม 0.1 มม. (±0.05) ควรใช้เครื่องมือที่อ่านได้ 0.01 มม.
อุณหภูมิมาตรฐานของการวัดขนาดคือ 20 องศาเซลเซียส ชิ้นงานที่เพิ่งออกจากเครื่องจักรยังร้อนและขยายตัว ควรรอให้เย็นก่อนวัด
เวอร์เนียคาลิปเปอร์ (Vernier caliper)
เครื่องมือวัดที่ใช้บ่อยที่สุด วัดได้ทั้งขนาดนอก ขนาดใน และความลึกในเครื่องเดียว ช่วงวัดที่นิยมคือ 0–150, 0–200 และ 0–300 มม.
| แบบ | วิธีอ่านค่า | ความละเอียดที่พบบ่อย |
|---|---|---|
| สเกล | อ่านจากสเกลเวอร์เนีย ไม่ต้องใช้ถ่าน | 0.05 หรือ 0.02 มม. |
| หน้าปัด | อ่านจากเข็มบนหน้าปัด | 0.01–0.02 มม. |
| ดิจิตอล | อ่านตัวเลขบนจอ บางรุ่นส่งค่าเข้าคอมพิวเตอร์ได้ | 0.01 มม. |
ไมโครมิเตอร์ (Micrometer)
ละเอียดกว่าเวอร์เนีย อ่านได้ 0.01 มม. (แบบธรรมดา) หรือ 0.001 มม. (แบบดิจิตอล) แต่แต่ละตัววัดได้ช่วงแคบเพียง 25 มม. เช่น 0–25 มม. หรือ 25–50 มม. ชิ้นงานใหญ่ขึ้นต้องใช้ตัวที่ช่วงวัดตรงกัน และควรหมุนที่ปุ่มกริ๊ก (Ratchet) ทุกครั้งเพื่อให้แรงวัดเท่ากัน
ไดอัลเกจ และไดอัลเทสอินดิเคเตอร์
ไม่ได้วัดขนาดโดยตรง แต่วัดความต่างหรือการเปลี่ยนแปลง เช่น ความเยื้องศูนย์ของเพลาที่หมุน ความเรียบของผิว หรือใช้ตั้งศูนย์ชิ้นงานบนเครื่องจักร ต้องติดกับขาตั้งแม่เหล็กเสมอ
ไดอัลเกจแบบก้านกด (เช่น ช่วงวัด 10 มม. อ่าน 0.01 มม.) ใช้งานทั่วไป ส่วนไดอัลเทสแบบคันโยก (ช่วงวัดราว 0.8 มม.) เข้าถึงจุดแคบ เช่น ผนังรูใน และใช้ตั้งศูนย์งานกลึงและงานกัด
ไฮเกจ เดปธ์เกจ และบอร์เกจ
- ไฮเกจ (Height gauge): วัดความสูงและขีดเส้นบนโต๊ะระดับ (Surface plate)
- เดปธ์เกจ (Depth gauge): วัดความลึกของรู ร่อง และบ่า
- บอร์เกจ (Bore gauge): วัดขนาดรูในแบบละเอียด ใช้คู่กับไดอัลเกจ และต้องตั้งศูนย์กับริงเกจหรือไมโครมิเตอร์ก่อนวัด
พินเกจ ริงเกจ เกจเกลียว และบล็อกเกจ
เกจกลุ่มนี้ไม่ได้อ่านค่า แต่ใช้ตรวจว่าชิ้นงานผ่านหรือไม่ผ่าน (GO / NO-GO) จึงตรวจได้เร็ว เหมาะกับการตรวจจำนวนมาก
- พินเกจ: ตรวจขนาดรูใน
- ริงเกจ: ตรวจขนาดเพลา และใช้ตั้งศูนย์บอร์เกจ
- เกจเกลียว: ปลั๊กเกจตรวจเกลียวใน ริงเกจเกลียวตรวจเกลียวนอก ด้านผ่านต้องหมุนเข้าได้ ด้านไม่ผ่านต้องหมุนเข้าไม่ได้
- บล็อกเกจ: แท่งความยาวมาตรฐาน ใช้ตรวจและตั้งค่าเครื่องมือวัดอื่น มีหลายเกรดตามความแม่นยำ
เครื่องมือวัดไฟฟ้าและเครื่องวัดอุณหภูมิ
งานซ่อมบำรุงไฟฟ้าใช้มัลติมิเตอร์ แคลมป์มิเตอร์ และเครื่องวัดความเป็นฉนวน (เมกโอห์ม) ส่วนงานดูแลเครื่องจักรใช้เครื่องวัดอุณหภูมิอินฟราเรดและกล้องถ่ายภาพความร้อนหาจุดที่ร้อนผิดปกติ เครื่องวัดไฟฟ้าควรมีระดับความปลอดภัย (CAT) ตรงกับจุดที่วัด
สอบเทียบและดูแลเครื่องมือวัด
- สอบเทียบ (Calibration) ตามรอบที่ระบบคุณภาพของโรงงานกำหนด ส่วนใหญ่ปีละ 1 ครั้ง และทุกครั้งที่เครื่องมือตกหรือค่าเพี้ยน
- เช็ดปากวัดให้สะอาด และตั้งศูนย์ก่อนวัดทุกครั้ง
- เก็บในกล่อง ไม่วางทับกัน และไม่วางใกล้แม่เหล็กหรือแหล่งความร้อน
- เครื่องมือดิจิตอลที่ไม่ได้ใช้นาน ควรถอดถ่านออก
คำถามที่พบบ่อย
- เวอร์เนียกับไมโครมิเตอร์ ควรใช้ตัวไหน?
- เวอร์เนียวัดได้ช่วงกว้างและหลายแบบในเครื่องเดียว เหมาะกับงานทั่วไป ส่วนไมโครมิเตอร์ละเอียดกว่าแต่ช่วงวัดแคบ เหมาะกับขนาดที่ต้องการความละเอียดระดับ 0.01 หรือ 0.001 มม.
- ต้องสอบเทียบเครื่องมือวัดบ่อยแค่ไหน?
- ส่วนใหญ่โรงงานกำหนดปีละ 1 ครั้งตามระบบคุณภาพ (เช่น ISO 9001 หรือ IATF 16949) และควรสอบเทียบใหม่ทันทีถ้าเครื่องมือตกหรือค่าเพี้ยน
- รหัส Mitutoyo เช่น 500-196-30 หาได้ไหม?
- ได้ ส่งรหัสรุ่นมาได้เลย ถ้ารุ่นเดิมเลิกผลิต เราเสนอรุ่นทดแทนให้ เช่น ไดอัลเกจ 2046S ที่ปัจจุบันเปลี่ยนเป็น 2046A
ขอราคาเครื่องมือวัด
เราจัดหาเครื่องมือวัดยี่ห้อ Mitutoyo, Insize, Teclock, Niigata Seiki, Fluke, Hioki และอีกหลายยี่ห้อ ทั้งรุ่นตรงและรุ่นทดแทน ส่งข้อมูลเหล่านี้มาทาง LINE
- รหัสรุ่น (เช่น Mitutoyo 500-196-30) หรือรูปเครื่องมือเดิม
- ช่วงวัดและความละเอียดที่ต้องการ เช่น 0–150 มม. อ่านละเอียด 0.01 มม.
- ต้องการใบรับรองผลการตรวจจากผู้ผลิต หรือใบสอบเทียบด้วยไหม
- จำนวน และวันที่ต้องการของ
เครื่องมือวัดและอุปกรณ์ตรวจวัด